✍️ पेम्बा गेलु शेर्पा/ मे १८, २०२५ (जेठ ४, २०८२)  – पोर्चुगलमा आज आइतबार तेस्रो निर्वाचन हुँदैछ, जुन पछिल्लो तीन वर्षमा तेस्रो पटक हो। प्रधानमन्त्री लुइस मॉन्टेनेग्रोको दक्षिणपन्थी डेमोक्रेटिक एलायन्स (एडी) सरकारविरुद्ध अविश्वास प्रस्ताव पारित भएपछि यो आकस्मिक निर्वाचन भएको हो। मतदाताहरूमा थकान बढ्दै गएको र कुनै पनि दलले संसदीय बहुमत प्राप्त गर्ने सम्भावना कम रहेको अवस्थामा, यो निर्वाचनले अर्को अस्थिर सरकार बनाउने सम्भावना रहेको हालैका सर्वेक्षण र राजनीतिक विश्लेषकहरूले बताएका छन्।

यो निर्वाचन मतदाताहरूमा असन्तुष्टि बढ्दै गएको समयमा भएको छ। धेरै पोर्चुगालीहरू अस्थिर सरकारहरूको चक्रबाट निराश छन्। आवासको किफायतीपन, आप्रवासन र वैश्विक व्यापार तनाव प्रमुख मुद्दा बनेका छन्। एडीले व्यवसायमैत्री सुधार र कर घटाउने कुरामा जोड दिएको छ, भने पीएसले सामाजिक कल्याण र आर्थिक स्थिरतामा जोड दिएको छ। चेगा, हालैका काण्डहरू र भेन्टुराको स्वास्थ्य समस्याका बाबजुद, प्रणालीविरोधी भावनालाई भजाएर अघि बढिरहेको छ, यद्यपि उसको वृद्धि स्थिर देखिएको छ।

मॉन्टेनेग्रोको प्रचार अभियान उनको परिवारको व्यवसायसँग जोडिएको भ्रष्टाचारको आरोपले प्रभावित भएको छ, तर विश्लेषकहरूका अनुसार यसले मतदाताहरूलाई उल्लेख्य रूपमा प्रभाव नपार्न सक्छ, किनकि पोर्चुगलमा भ्रष्टाचारको धारणा ऐतिहासिक रूपमा उच्च छ। यता, पीएसमाथि यो राजनीतिक संकट निम्त्याएको दोष लागेको छ।

पछिल्लो सर्वेक्षण र सम्भावित नतिजा

लिस्बनको क्याथोलिक विश्वविद्यालयले बिहीबार राति सार्वजनिक गरेको अन्तिम मत सर्वेक्षणअनुसार मॉन्टेनेग्रोको नेतृत्वमा रहेको एडीले ३४% मत प्राप्त गर्ने देखिएको छ, जुन एक हप्ता अघिको ३२% र सन् २०२४ को मार्च निर्वाचनमा प्राप्त २९% भन्दा केही माथि हो। विपक्षी सोसलिस्ट पार्टी (पीएस), जसको नेतृत्व पेद्रो नुनो सान्तोसले गरेका छन्, २६% मतका साथ दोस्रो स्थानमा छ, भने दक्षिणपन्थी चेगा पार्टी, आन्द्रे भेन्टुराको नेतृत्वमा, १७% मतका साथ स्थिर देखिएको छ। अन्य दलहरूमा लिबरल इनिसियटिभ (आईएल) ७%, लिभ्रे ३.४% र कम्युनिस्ट नेतृत्वको सीडीयूले ३% को हाराहारीमा मत प्राप्त गर्ने अनुमान छ।

यसअघि अप्रिल २८ देखि मे ६ सम्म सीईएसओपी-यूसीपीले गरेको सर्वेक्षणले पनि यस्तै नतिजा देखाएको थियो: एडी ३२%, पीएस २८%, चेगा २०% र आईएल ६%। यी सर्वेक्षणहरूले २३० सिटको संसदमा कुनै पनि दल वा गठबन्धनले ११६ सिटको बहुमत प्राप्त गर्न नसक्ने संकेत गर्छन्।

सर्वेक्षण र विश्लेषकहरूका अनुसार एडी सबैभन्दा ठूलो दलको रूपमा रहने सम्भावना छ, तर बहुमत प्राप्त गर्न असफल हुने देखिन्छ। यसले करिब ९०-१०० सिट प्राप्त गर्न सक्छ। ७% मत प्राप्त गर्ने सम्भावना रहेको लिबरल इनिसियटिभसँगको सम्भावित गठबन्धनले उनीहरूलाई सरकार गठनको नजिक पुर्‍याउन सक्छ, तर आईएलको समर्थन पर्याप्त नहुन सक्छ। पीएसले ६०-७० सिट र चेगाले सन् २०२४ को ४०-५० सिट कायम राख्ने वा थोरै बढाउने अनुमान छ।

एडीको नेतृत्वमा अल्पमत सरकार बन्ने सम्भावना सबैभन्दा उच्च छ, जसले आईएल वा साना दलहरूको तदर्थ समर्थनमा निर्भर रहनुपर्नेछ। तर, स्थिर सरकार गठन गर्न चुनौतीपूर्ण हुनेछ, किनकि चेगाको प्रभावको मागलाई मॉन्टेनेग्रोले विगतमा अस्वीकार गरेका छन्। बराबरीको संसदले लामो वार्ता र विधायी गतिरोध निम्त्याउन सक्छ, जुन सन् २०२६ सम्म लम्बिन सक्छ।

सन् २०२४ मा आफ्नो सिट चार गुणा बढाएको चेगाले यो निर्वाचनमा पनि प्रभाव राख्न सक्छ। भेन्टुराको प्रचारको क्रममा स्वास्थ्य समस्याका कारण ढल्ने घटनाहरू भए पनि, यो दलले आफ्नो आधार कायम राख्ने अपेक्षा गरिएको छ। तर, वरिष्ठ नेताहरूसँग जोडिएका काण्डहरूले उसको वृद्धिलाई सीमित गर्न सक्छ। कम मतदानको अनुमानले चेगालाई फाइदा पुग्न सक्छ, किनकि उसको प्रतिबद्ध मतदाता आधार सक्रिय रहने सम्भावना छ।

आज मतदान सुरु भएसँगै नतिजा अनिश्चित छ। एक्सप्रेसोकी युनिस लोरेन्सोले भनेकी छन्, “सर्वेक्षणहरूले स्पष्ट जवाफ दिइरहेका छैनन्।” यो निर्वाचनले पोर्चुगलको राजनीतिक परिदृश्यमा ठूलो परिवर्तन ल्याउने सम्भावना कम छ, तर वैश्विक अनिश्चितताहरूका बीचमा आर्थिक र सामाजिक चुनौतीहरूको सामना गर्ने देशको क्षमता परीक्षण गर्नेछ। नतिजा आइतबार रातिसम्म आउने अपेक्षा गरिएको छ, आंशिक गणना सोमबारसम्म आउन सक्छ।