पेम्बा गेलु शेर्पा/०५ जुलाइ २०२५ ।
– १४ औं दलाई लामाले आफ्नो पुनर्जन्मको छनोट गर्ने अधिकार आफ्नै परोपकारी संस्था गादेन फोड्राङ ट्रस्टलाई दिने निर्णय सार्वजनिक रूपमा घोषणा गरेका छन्। हाल ९० वर्ष पुगेका दलाई लामाले यो निर्णयसँगै तिब्बती बौद्ध धर्मको शताब्दी पुरानो परम्परा अब पनि निरन्तर रहने स्पष्ट संकेत दिएका छन्। विगत केही समयदेखि दलाई लामाको मृत्युपछि उत्तराधिकारी नहुने र परम्परा समाप्त हुने अनुमानहरू भइरहँदा यो निर्णयले ती सबै अडकलहरूलाई अन्त्य गरेको छ।
दलाई लामाले एक विज्ञप्तिमा भनेका छन्, “म पुष्टि गर्छु, दलाई लामाको संस्था जारी रहनेछ।” यस घोषणाले बौद्ध धर्ममा विश्वास राख्ने विश्वभरका अनुयायीहरूमा आशा र विश्वासको नयाँ तरंग ल्याएको छ। दलाई लामाको गादेन फोड्राङ ट्रस्टले अब १५ औं दलाई लामाको खोजी र पहिचान गर्ने जिम्मेवारी पाउनेछ। यो संस्था लामो समयदेखि तिब्बती धर्म-संस्कृति, शिक्षा र धार्मिक उत्तराधिकार सम्बन्धी कार्यमा संलग्न छ।
चीनले विगतमा दलाई लामाको पुनर्जन्म चिनियाँ शासनको अनुमति र प्रक्रियाअनुसार हुनुपर्छ भन्ने दाबी गर्दै आएको छ। तर दलाई लामाले पुनर्जन्म धार्मिक परम्पराअनुसार हुने र राजनीतिक हस्तक्षेप अस्वीकार्य हुने स्पष्ट रूपमा बताउँदै आएका छन्। यसअघिका वर्षहरूमा पनि उनले भनेका थिए कि पुनर्जन्मको विषयमा अन्तिम निर्णय लिने अधिकार आफूसँग मात्र हुनेछ।
दलाई लामाको यो निर्णय सन् २०११ मा सार्वजनिक गरिएको आफ्नो बयानको औपचारिक पुष्टि पनि हो, जसमा उनले उल्लेख गरेका थिए कि आफूले आफ्नो जीवनकालमै आवश्यक परे उत्तराधिकारीबारे आवश्यक निर्देशन दिनेछन्। अहिलेको घोषणा त्यसैको निरन्तरता हो।
उनको यो कदमले तिब्बती बौद्ध धर्मको परम्परा जोगाउन र धार्मिक स्वायत्तता कायम राख्न सहयोग पुर्‍याउनेछ भन्ने विश्वास गरिन्छ। साथै यसले भविष्यमा पुनर्जन्म प्रक्रिया कसरी अघि बढ्नेछ भन्ने स्पष्ट दिशानिर्देश प्रदान गरेको छ।