✍️ पेम्बा गेलु शेर्पा

– युरोप, जुन लामो समयदेखि पासपोर्ट-रहित यात्रा प्रणालीको गर्व गर्दथ्यो, अब फेरि आन्तरिक सिमा नियन्त्रणको तयारीमा जुटेको छ। २०२५ देखि धेरै युरोपेली देशहरूले शेंगेन क्षेत्रभित्र सिमा जाँच पुनः सुरु गर्ने निर्णय गरेका छन्, जसले “सीमाबिहीन युरोप” को अवधारणामाथि गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।

किन सिमा जाँच फेरि सुरु ?

अष्ट्रियाका सुन्दर अल्पाइन पासदेखि लिएर फिनल्याण्डका शान्त जङ्गली सिमा नाकासम्म, युरोपको सहज यात्रा परम्परामा अवरोध आउन लागेको छ। बढ्दो सुरक्षा चुनौती, अप्रवासी दबाब र भू-राजनीतिक तनावका कारण कम्तीमा सात युरोपेली देशहरूले युरोपेली आयोगलाई २०२५ मा अस्थायी रूपमा आन्तरिक सिमा नियन्त्रण पुनः लागू गर्ने जानकारी गराएका छन्।

यी देशहरूले निम्न मुख्य कारणहरू औंल्याएका छन्:

• बल्कान र भूमध्यसागरीय मार्ग हुँदै बढ्दो अनियमित आप्रवासन

• मानव तस्करी तथा तस्करी सञ्जालहरू

• आतंकवादी गतिविधिहरूको बढ्दो खतरा

• जनआन्दोलन र ठूलो स्तरको विरोध प्रदर्शन

• रुस, बेलारुस तथा मध्यपूर्वसँग बढ्दो भू-राजनीतिक तनाव

शेंगेन बोर्डर कोडअन्तर्गत यस्ता अस्थायी सिमा नियन्त्रण कानुनी रूपमा सम्भव भए तापनि, यसले स्वतन्त्र आवागमन र शेंगेन क्षेत्रको भविष्यप्रति चर्को बहस पुनः तातेको छ।

कुन कुन देशले सिमा जाँच गर्दैछन्?

२०२५ अप्रिलको अन्त्यसम्म निम्न युरोपेली देशहरूले आन्तरिक सिमा जाँच पुनः सुरु गर्ने सूचना दिएका छन् वा नियन्त्रणको अभ्यास गरिरहेका छन्:

• अष्ट्रिया: स्लोभेनिया र हंगेरीसँगको सिमामा, बढ्दो आप्रवासी आवागमन र तस्करी नियन्त्रणका लागि।

• जर्मनी: पोल्याण्ड र चेक गणराज्यसँगको सिमामा गैरकानुनी आप्रवासन र हतियार तस्करी रोक्न निगरानी कडा।

• फ्रान्स: बेल्जियम, स्पेन र इटालीसँगको सिमामा, आतङ्कवादी जोखिम र सामाजिक असन्तोषका कारण विस्तारित नियन्त्रण।

• डेनमार्क: जर्मनीसँगको सिमामा सीमा अपराध र आप्रवासन दबाब रोक्न निरन्तर निगरानी।

• स्विडेन: पछिल्लो सुरक्षा अलर्ट र क्षेत्रीय आपराधिक गतिविधिका कारण आन्तरिक जाँच।

• नर्वे: बन्दरगाहहरूमा सुरक्षा जाँच पुनः सुरु, विशेषगरी फेरी यात्रा सम्बन्धी।

• फिनल्याण्ड: रुससँगको सिमामा राष्ट्रिय सुरक्षाको कारण कडा सिमा व्यवस्था।

यी नियन्त्रणहरूमा सवारी साधन जाँच, पहिचान प्रमाणीकरण, मोबाइल गस्ती र कम व्यस्त सिमा नाकाहरू अस्थायी रूपमा बन्द गर्ने जस्ता उपायहरू समावेश हुनेछन्। शेंगेन बोर्डर कोड अनुसार, गम्भीर सार्वजनिक नीति वा आन्तरिक सुरक्षामा खतरा देखिएमा सदस्य राष्ट्रहरूले अस्थायी रूपमा सिमा जाँच पुनः सुरु गर्न सक्छन्। तर विगत केही वर्षमा केही देशहरूले निरन्तर अवधि थप्दै आएका छन्, जसले मानव अधिकारवादी समूह र युरोपेली संघका संस्थाहरूको आलोचना निम्त्याएको छ।

२०२३ र २०२४ मा, युरोपेली न्यायालयले निरन्तर सिमा नियन्त्रण बिना नयाँ कानुनी आधार नदेखाई जारी राख्नु युरोपेली कानुनको उल्लंघन भएको फैसला गरेको थियो। तर धेरै देशहरूले नयाँ खतरा देखाएर सिमा नियन्त्रण अवधि फेरि सुरु गर्ने प्रवृत्ति अपनाएका छन्। युरोपेली संघले आप्रवासन नियमहरूको पुनरावलोकन गर्दै, ETIAS र EES जस्ता नयाँ डिजिटल सिमा सुरक्षा प्रणाली लागू गर्न तयारी गरिरहेको बेला, सिमा नियन्त्रण पुनः सुरु हुनु भनेको विगत दशकौंको एकीकरण प्रयासमा चोट पुर्‍याउनु हो।

पर्यटन, व्यापार, विद्यार्थी आवागमन र सीमावर्ती क्षेत्रका श्रमिकहरू सबैले निकट भविष्यमा यसको प्रभाव झेल्नुपर्नेछ। दैनिक जीवन दुई वा बढी देशबीच निर्भर गर्ने समुदायहरूका लागि यो विशेष पीडादायक बन्न सक्छ। राजनीतिक रूपमा पनि दबाब बढ्दो छ। युरोपभर निर्वाचनको माहोल र दक्षिणपन्थी दलहरूको चुलिंदो प्रभावका कारण, नेताहरू आप्रवासन र राष्ट्रिय सुरक्षा विषयमा कडा देखिनुपर्ने बाध्यतामा छन्। कम सिमा गार्ड हैन, अझ बढी सिमा गार्डको माग निकट भविष्यमा बढ्ने देखिन्छ।