✍️ पेम्बा गेलु शेर्पा/१५ मे २०२५ 

– EU ले सन् २०२५ को अक्टोबरदेखि छोटो अवधिका Non-EU आगन्तुकहरूका लागि डिजिटल प्रवेश/निकास प्रणाली (Entry/Exit System – EES) लागू गर्ने तयारी गरेको छ। यो प्रणालीले म्यानुअल पासपोर्ट स्ट्याम्पिङलाई बायोमेट्रिक जाँचले प्रतिस्थापन गरी ओभरस्टे ट्र्याक गर्ने र सुरक्षा सुदृढ गर्ने लक्ष्य राखेको छ। यो परिवर्तनले नेपाललगायत गैर-ईयू देशका पर्यटकहरूलाई प्रभावित गर्नेछ।

EES सन् २०२५ को अक्टोबरमा सुरु हुनेछ, जसमा सबै शेन्जेन क्षेत्रका सिमाना क्रसिङहरू छ महिनाभित्र प्रणालीमा समावेश हुने अपेक्षा गरिएको छ। यो नियम तेस्रो देशका नागरिकहरूमा लागू हुनेछ, जसले पर्यटन, व्यवसाय, वा अन्य छोटो अवधिको भ्रमण (१८० दिनमा अधिकतम ९० दिन) का लागि ईयू र शेन्जेन देशहरूमा प्रवेश गर्छन्। यो प्रणालीले सिमाना नियन्त्रणलाई डिजिटल बनाई आप्रवासन व्यवस्थापन र सुरक्षालाई सुधार गर्ने उद्देश्य राखेको छ।

यो प्रणाली सन् २०१६ मा प्रस्तावित भएदेखि धेरै पटक स्थगित भएको छ (पहिले २०२२, २०२३, र २०२४ मा योजना गरिएको थियो)। फ्रान्स, जर्मनी, र नेदरल्यान्ड्सजस्ता ठूला पर्यटकीय गन्तव्यहरूले प्राविधिक तयारी र व्यावहारिक परीक्षणको अभावका कारण ढिलाइको चिन्ता व्यक्त गरेका थिए। हाल, यो प्रणाली अक्टोबर २०२५ मा कम्तीमा १०% सिमाना चौकीहरूबाट सुरु हुने र अप्रिल २०२६ सम्म पूर्ण रूपमा लागू हुने अनुमान छ।

यो प्रणालीको अवधारणा फ्रान्स (२०१५) र बेल्जियम (२०१६) मा भएका आतङ्कवादी आक्रमणहरूको पृष्ठभूमिमा विकसित भएको हो। यी घटनाहरूले ईयूका कानुन निर्माताहरूलाई आन्तरिक सुरक्षालाई बलियो बनाउन र ओभरस्टे रोक्न व्यक्तिहरूलाई ट्र्याक गर्ने उपायमा जोड दिन प्रेरित गर्‍यो। EES ले गैर-कानुनी आप्रवासनलाई रोक्न, सिमाना सुरक्षालाई सुदृढ गर्न, र आतङ्कवाद तथा संगठित अपराधविरुद्ध लड्न सहयोग गर्नेछ। यो प्रणाली युरोपेली एजेन्सी फर द अपरेशनल म्यानेजमेन्ट अफ लार्ज-स्केल आईटी सिस्टम्स (EU-LISA) द्वारा सञ्चालित हुनेछ।

EES आयरल्यान्ड र साइप्रस बाहेक सबै ईयू देशहरूमा लागू हुनेछ। यो नियम चार गैर-ईयू शेन्जेन देशहरू आइसल्यान्ड, लिक्टेनस्टाइन, नर्वे, र स्विट्जरल्यान्डमा पनि लागू हुनेछ। आयरल्यान्ड र साइप्रसमा यात्रा गर्ने नेपाली पर्यटकहरूले परम्परागत पासपोर्ट स्ट्याम्पिङ प्रक्रिया नै प्रयोग गर्नुपर्नेछ।

EES को पूर्ण रोलआउटको छ महिनापछि, सन् २०२६ को अन्तिम त्रैमासिकमा युरोपेली ट्राभल इन्फर्मेसन एन्ड अथोराइजेसन सिस्टम (ETIAS) लागू हुने अपेक्षा गरिएको छ। यो प्रणालीले नेपालसहित भिसा-मुक्त ५९ देशका नागरिकहरूलाई शेन्जेन क्षेत्रमा प्रवेश गर्नुअघि अनलाइन आवेदन र €7 शुल्क तिर्नुपर्ने बनाउनेछ। ETIAS अनुमति तीन वर्षसम्म मान्य हुनेछ र यात्रुहरूको स्वास्थ्य र सुरक्षा जोखिम मूल्याङ्कन गर्नेछ। नेपाली पर्यटकहरूले यो प्रणाली लागू भएपछि यात्रा योजनामा थप समय र तयारी गर्नुपर्नेछ।

यद्यपी मानव अधिकार समूहहरूले EES ले शरणार्थीहरू र रङ्गका व्यक्तिहरूमाथि असमान प्रभाव पार्न सक्ने चिन्ता व्यक्त गरेका छन्। यो बायोमेट्रिक प्रणालीले रङ्गका व्यक्तिहरूमा कम प्रभावकारी हुन सक्ने अनुसन्धानले देखाएको छ । साथै, १२ वर्षमाथिका लागि औँठाछाप र कुनै उमेर सीमा बिना अनुहारको तस्बिर सङ्कलन गर्ने नीतिले बालबालिकाको अधिकारमा असर पार्न सक्छ। ईयू एजेन्सी फर फन्डामेन्टल राइट्स ले यी जोखिमहरूबारे सचेत गराउँदै सिमाना अधिकारीहरूलाई थप प्रशिक्षण र संरक्षण उपायहरूको आवश्यकता औँल्याएको छ।

डेटा गोपनीयताको सवालमा, EES ले डेटा संरक्षण र मौलिक अधिकारहरूको पूर्ण सम्मान गर्ने दाबी गरेको छ। तथापि, डेटा कसरी प्रयोग र भण्डारण गरिन्छ भन्ने बारे पारदर्शिता सुनिश्चित गर्नुपर्ने माग उठिरहेको छ।

प्रवेश/निकास प्रणाली कसरी काम गर्छ ?

EES लागू भएपछि, गैर-ईयू नागरिकहरूले शेन्जेन क्षेत्रको बाह्य सिमाना (जस्तै, नेपालबाट स्पेन वा फ्रान्समा उडान) पार गर्दा निम्न जानकारी रेकर्ड गरिनेछ:

1. पूरा नाम र जन्म मिति

2. यात्रा कागजातको प्रकार (जस्तै, पासपोर्ट)

3. बायोमेट्रिक डेटा (चारवटा औँठाछाप र अनुहारको तस्बिर)

4. प्रवेश र निकासको मिति र स्थान

5. प्रवेश अस्वीकारको रेकर्ड (यदि लागू भएमा)

यी डेटाहरू तीन वर्षसम्म भण्डारण गरिनेछ, र त्यस अवधिमा दोहोर्‍याएर बायोमेट्रिक डेटा प्रदान गर्नु पर्दैन, जबसम्म नयाँ पासपोर्ट जारी नहुन्छ। यो डिजिटल रेकर्डले शेन्जेन क्षेत्रभित्र भविष्यका यात्राहरूमा सिमाना जाँचलाई छिटो र सहज बनाउनेछ। म्यानुअल पासपोर्ट स्ट्याम्पिङलाई पूर्ण रूपमा प्रतिस्थापन गरिनेछ।

रेकर्ड गरिएको डेटा निम्न निकायहरूलाई उपलब्ध हुनेछ:

• अध्यगमनका अधिकारीहरू

• सदस्य राष्ट्रहरूको प्रहरी

• युरोपोल (ईयू कानुन प्रवर्तन सहयोग एजेन्सी)

यो प्रणालीले अपराधी सन्दिग्धहरू, मानव तस्करीका पीडितहरू, र सम्भावित आतङ्कवादी खतराहरूलाई वास्तविक समयमा पहिचान गर्न सहयोग गर्नेछ। साथै, स्वचालित सिमाना जाँच र सेल्फ-सर्भिस कियोस्कहरूले यात्रुहरूलाई छिटो र सुविधाजनक अनुभव प्रदान गर्नेछ।

नेपाली पर्यटकहरूलाई कसरी असर गर्छ?

नेपालजस्ता गैर-ईयू देशका पर्यटकहरूले यो नयाँ प्रणालीको प्रभाव अनुभव गर्नेछन्। यहाँ मुख्य बुँदाहरू छन्:

• बायोमेट्रिक दर्ता: पहिलो पटक शेन्जेन क्षेत्रमा प्रवेश गर्दा, पर्यटकहरूले सेल्फ-सर्भिस कियोस्कमा पासपोर्ट स्क्यान गर्नुपर्नेछ र औँठाछाप र अनुहारको तस्बिर प्रदान गर्नुपर्नेछ। दोस्रो यात्रामा, केवल एउटा बायोमेट्रिक डेटा (जस्तै, एउटा औँठाछाप वा अनुहार स्क्यान) जाँच गरिनेछ।

• छिटो प्रक्रिया: स्वचालित स्क्यानले सिमाना जाँचको प्रतीक्षा समय घटाउनेछ, विशेष गरी ठूला विमानस्थलहरूमा। तर, सुरुका महिनाहरूमा, विशेष गरी डोभर-क्यालेस फेरी क्रसिङ वा युरोटनलजस्ता व्यस्त बिन्दुहरूमा ढिलाइ हुन सक्छ।

• बसाइ ट्र्याकिङ: प्रणालीले १८० दिनमा ९० दिनको बसाइ सीमा कडाइका साथ निगरानी गर्नेछ। ओभरस्टे गरेमा भविष्यमा प्रवेश निषेध वा भिसा आवेदनमा जटिलता हुन सक्छ।

• पासपोर्ट स्ट्याम्पको अन्त्य: परम्परागत स्ट्याम्पिङको सट्टा डिजिटल ट्र्याकिङ प्रयोग गरिनेछ, जसले पर्यटकहरूलाई आफ्नो बसाइ अवधि ट्र्याक गर्न सजिलो बनाउनेछ।

• तयारी आवश्यक: नेपाली पर्यटकहरूले सुनिश्चित गर्नुपर्छ कि उनीहरूको पासपोर्ट बायोमेट्रिक छ र प्रणालीको आवश्यकताहरूसँग मिल्दोजुल्दो छ। साथै, सिमाना प्रक्रियाको लागि अतिरिक्त समय छुट्याउनुपर्ने हुन सक्छ।

नेपाली पर्यटकहरूका लागि सुझाव

• बायोमेट्रिक पासपोर्ट: सुनिश्चित गर्नुहोस् कि तपाईंको पासपोर्ट बायोमेट्रिक छ र कम्तीमा छ महिना मान्यता बाँकी छ।

• अतिरिक्त समय: सिमाना जाँचमा सम्भावित ढिलाइलाई ध्यानमा राखी विशेष गरी व्यस्त सिजनमा अतिरिक्त समय छुट्याउनुहोस्।

• यात्रा ट्र्याकिङ: १८० दिनमा ९० दिनको सीमा नबिर्सन आफ्नो यात्रा र बसाइको रेकर्ड राख्नुहोस्।

• ETIAS को तयारी: सन् २०२६ मा ETIAS लागू हुनुअघि यसको आवश्यकताबारे जानकारी राख्नुहोस्।

• जानकारीको स्रोत: EES र ETIAS सम्बन्धी अद्यावधिक जानकारीका लागि युरोपेली सङ्घको आधिकारिक वेबसाइट (https://travel-europe.europa.eu) हेर्नुहोस्।

EES ले सिमाना प्रक्रियालाई डिजिटल र सुरक्षित बनाउने लक्ष्य राखे पनि, यसको सुरुवाती चरणमा नेपाली पर्यटकहरूले केही चुनौतीहरूको सामना गर्नुपर्ने हुन सक्छ, जस्तै लामो प्रतीक्षा समय र नयाँ प्रक्रियासँग अभ्यस्त हुनु। तथापि, यो प्रणालीले दीर्घकालमा यात्रालाई छिटो र व्यवस्थित बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। नेपालबाट युरोप यात्रा गर्नेहरूले यो परिवर्तनबारे सचेत रहनु र तयारी गर्नु महत्त्वपूर्ण छ।